BÖLÜM I
  1. BANKALARARASI TAKAS ODALARI MERKEZİ
  2. YÖNETİM KURULU
  3. PERSONEL YAPISI
BÖLÜM II
  1. BANKALARARASI TAKAS ODALARI 2010 YILI FAALİYETLERİ
  2. 2005 YILI İDARİ FAALİYETLERİ
  3. İYİLEŞTİRME VE GELİŞTİRME ÇALIŞMALARI
BÖLÜM III
  1. 2005 YILI BİLANÇO VE GELİR-GİDER YAPISI
  2. ÇEK MAALİYETİ
BÖLÜM IV
  1. EK TABLOLAR

BÖLÜM I

BANKALARARASI TAKAS ODALARI MERKEZİ

1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu'nun 55 inci maddesi ve 3167 sayılı Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkında Kanun'un 6 ncı maddesinin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’na verdiği yetki uyarınca, çeklerin banka şubeleri arasında hesaben tesviyesini sağlamak amacıyla tüzel kişiliği haiz Bankalararası Takas Odaları Merkezi (BTOM) 1985 yılında kurulmuştur. Çek takası faaliyetleri İstanbul ve Ankara takas odalarında, BTOM Yönetmeliği ile bu Yönetmeliğe ilişkin İzahname esasları çerçevesinde yürütülmektedir.


Takas işlemleri, 18 Ekim 1993 tarihinden itibaren Bankalararası İstanbul Takas Odası'nda, 16 Haziran 1997 tarihinden itibaren de Bankalararası Ankara Takas Odası'nda elektronik ortamda yürütülmektedir. 16 Nisan 1998 tarihinde Bankalararası İstanbul Takas Odası’nda başlatılan uygulama ile çek takası; isteyen katılımcılarca çek başına işlem maliyetlerini ve çeklerin naklinde karşılaşılacak riskleri azaltmak ve işlemleri hızlandırmak amacıyla, Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetim Kurulu’nca hazırlanan protokolü imzalamak suretiyle elektronik ortamda fiziken ibraz edilen çeklerle birlikte fiziken ibraz edilmeksizin sadece çek bilgileri üzerinden yapılmaktadır.


Bu sisteme katılan bankalar yurt çapındaki tüm şubelerinden takasa konu olabilecek çekleri Bankalararası İstanbul Takas Odasında işleme alabilmektedirler. Bunun sonucunda, 31 Aralık 2005 itibariyle çek takasının, ihmal edilebilecek kadar küçük bir kısmı hariç olmak üzere tamamına yakın bölümü İstanbul Takas Odasında yürütülür hale gelmiştir.


31 Aralık 2005 tarihi itibariyle bankalararası takas odaları faaliyetlerine katılan üyelerin sayısı 42'dir. Bunlardan 33’ü fiziken ibraz edilmeksizin yapılan çek takası sistemine katılmaktadır.


Bankalararası Takas Odaları Merkezi çek takası sistemine katılan tek şubeli 10 bankanın 3'ü fiziken ibrazsız çek takasına, 7'si fiziken ibrazlı çek takasına katılmaktadır. Sadece İstanbul’da faaliyet gösteren bu bankalar çek takas işlemlerini İstanbul Takas Odasında yürütmektedir.


Ödeme sistemleri arasında önemli bir yer tutan çek takası faaliyetlerinin kesintisiz ve sorunsuz bir şekilde hizmet verebilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle, mevcut takas yazılımında ortaya çıkan gereksinimler doğrultusunda teknolojik gelişmelerin takip edilerek, sunulan hizmetin kalitesinin ve etkinliğinin artırılabilmesi amacıyla yürütülen elektronik çek takası yeni yazılımı tamamlanmış, geçiş sürecinin test çalışmaları sürdürülmektedir.


YÖNETİM KURULU

Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetmeliği'nin 5 inci maddesi uyarınca Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetim Kurulu, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdür ya da Genel Müdür Yardımcısı ile Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu'nu oluşturan bankaların (Kalkınma ve Yatırım Bankaları hariç) en az şube müdürü seviyesindeki temsilcilerinden oluşmaktadır. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası temsilcisi Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetim Kurulu başkanlık görevini yürütmektedir.


2005 yılında aşağıda yer alan banka temsilcileri BTOM Yönetim Kurulu üyesi olarak görev almışlardır:


  1. Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası A.Ş.,
  2. Türkiye İş Bankası A.Ş.,
  3. Türkiye Halk Bankası A.Ş.,
  4. Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O.,
  5. Yapı Kredi Bankası A.Ş.,
  6. Akbank T.A.Ş.,
  7. Türkiye Garanti Bankası A.Ş.,
  8. Denizbank A.Ş.,
  9. Oyakbank A.Ş.,
  10. Türk Ekonomi Bankası A.Ş.,
  11. Finansbank A.Ş.,
  12. HSBC Bank A.Ş.

PERSONEL YAPISI

Tablo 1. Bankalararası Takas Odalarının Personel Yapısı
  Proje Sorumlusu Bilgisayar Uzmanı Web Tasarımcısı Büro Memuru Hizmetli Toplam
Ankara 1 2 1 7 2 13
İstanbul       5 2 7
Toplam 1 2 1 12 4 20
Kaynak : BTOM

Bankalararası Takas Odaları Merkezi’nde 31.12.2005 tarihi itibariyle 13’ü Ankara, 7’si İstanbul Takas Odası’nda olmak üzere toplam 20 personel çalışmaktadır. Büro memurlarından 2 kişi muhasebe ve idari işlerle ilgili görev yapmakta olup, diğer personel elektronik çek takası sisteminde vardiyalı şekilde işletmen olarak çalışmaktadır. Büro memurları ve hizmetliler Banka-Sigorta İşçileri Sendikası (BASİSEN) üyesidirler. 2005 yılı içerisinde 3 kişi emeklilik, 1 kişi de istifa yoluyla görevlerinden ayrılmışlardır. Personelin 6’sı yüksek okul, 1’i teknik lise, 3’ü meslek lisesi, 7’si lise ve 3’ü ortaokul mezunudur.

BÖLÜM II

BANKALARARASI TAKAS ODALARI 2005 YILI FAALİYETLERİ

2005 yılında faaliyetlerine devam eden takas odalarında 81.721 milyon YTL tutarında 8.010.859 adet şehir içi, 98.193 milyon YTL tutarında 17.484.688 adet şehir dışı olmak üzere toplam 179.915 milyon YTL tutarında 25.495.547 adet çek işlem görmüştür.


Tablo 2. Bankalararası Takas Odalarında İşleme Alınan Çekler
  ÇEK ADEDİ ÇEK TUTARI (TL)
  Şehir içi Şehir dışı Toplam Şehir içi Şehir dışı Toplam
31 Aralık 2004 8.504.621 18.778.923 27.283.544 66.151.753.684 74.488.097.453 140.639.851.137
31 Aralık 2005 8.010.859 17.484.688 25.495.547 81.721.349.144 98.193.210.533 179.914.559.678
Değişim Tutarı -493.762 -1.294.235 -1.787.997 15.569.595.460 23.705.113.080 39.274.708.541
DeğişimYüzdesi -5,8 -6,9 -6,6 23,54 31,82 27,93
Kaynak : BTOM

Ancak, günlük takas işlemleri sonucunda iade edilen çek adet ve tutarları düşüldükten sonra, hesaplaşmanın yapıldığı günlük takas sonuçlarına esas olan 23.520.065 adet ve 156.167 milyon YTL tutarında çekin işlem gördüğü ve toplam çek adedinin yüzde 7,7'sinin iade edildiği görülmektedir. İade edilen çekler hariç olmak üzere, 2004 yılına göre toplam çek tutarında nominal yüzde 18,4 oranında artış, çek adedinde ise yüzde 7,2 oranında azalış olmuştur.


Tablo 3. Bankalararası Takas Odalarında Hesaplaşmaya Tabi Tutulan Çekler
  ÇEK ADEDİ ÇEK TUTARI (TL)
  Şehir içi Şehir dışı Toplam Şehir içi Şehir dışı Toplam
31 Aralık 2004 8.050.488 17.294.945 25.345.433 63.507.882.309 68.338.431.347 131.846.313.656
31 Aralık 2005 7.535.597 15.984.468 23.520.065 76.721.973.707 79.444.944.083 156.166.917.790
Değişim Tutarı -514.891 -1.310.477 -1.825.368 13.214.091.398 11.106.512.736 24.320.604.134
DeğişimYüzdesi -6,4 -7,6 -7,2 20,8 16,3 18,4
Kaynak : BTOM

2005 yılında iadeler hariç ve iadeler dahil Bankalararası takas odalarında işlem gören toplam çek tutarında ÜFE’ye gore sırasıyla yüzde 15,4 ve yüzde 24,6 oranında reel artış gerçekleşmiştir.

Grafik 1. Bankalararası Takas Odalarında Hesaplaşmaya Tabi Tutulan Çeklerin Gelişimi
Kaynak: BTOM

Bankalararası takas odalarında işleme alınan çek adedi son yıllarda azalma eğiliminde iken, çek tutarı artışını sürdürmüştür. Fiziken ibraz edilmeksizin çek takas işlemlerinin yapılmaya başlandığı 1998 yılından sonra şehir içi çek adedindeki azalma, şehir dışı çek adedindeki azalmadan daha fazla gerçekleşmiştir.


31 Aralık 2005 itibariyle fiziken ibraz olmaksızın çek bilgileri üzerinden takas yapan 33 katılımcının genel toplam içindeki payı yüzde 99,8 olarak gerçekleşmiştir.


1 Ocak 2005–31 Aralık 2005 döneminde bankalararası takas odalarında işlem gören toplam çek adet ve tutarının yaklaşık yüzde 100'ü İstanbul Takas Odası’nda gerçekleşmiştir. Elektronik ortamda çek takasının başladığı 18 Ekim 1993 tarihinden itibaren, İstanbul Takas Odası’na ibraz edilen çeklerin toplam takas içerisindeki payının yıllar itibariyle gelişimi aşağıdaki grafikte gösterilmektedir.


Grafik 2. Bankalararası İstanbul Takas Odasında İşleme Alınan Çeklerin Toplam İçindeki Payı
Kaynak: BTOM

İstanbul Takas Odası’nın işlem hacmi, fiziken ibrazsız çek takası uygulamasının başladığı 16 Nisan 1998 tarihinde yüzde 67,3 iken, bu tarihten itibaren artan bir seyir izleyerek 2004-2005 yıllarında yüzde 100 seviyesine ulaşmıştır.

2005 yılı içinde bankalararası takas odalarında bankalarca takasa verilerek işlem gören 25.496 bin adet çekin katılımcılar arasındaki dağılımı incelendiğinde;

  • T.Garanti Bankası A.Ş.’nin 3.025 bin adet çek,
  • T.İş Bankası A.Ş.’nin 2.593 bin adet çek,
  • Akbank T.A.Ş.’nin 2.528 bin adet çek,
  • Yapı ve Kredi Bankası A.Ş.’nin 2.420 bin adet çek,
  • Koçbank A.Ş.’nin 1.505 bin adet çek

ile ilk beş sırada yer aldığı ve işlem hacminin yüzde 47,4'ünü oluşturduğu görülmektedir.


Grafik 3. 2005 Yılı İçerisinde Bankalararası Takas Odalarında En Fazla İşlem Hacmine Sahip Bankalar
Kaynak: BTOM

2005 YILI İDARİ FAALİYETLERİ

Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetim Kurulu’nun Bankalararası Takas Odaları Merkezi ve bu Merkeze bağlı odaların faaliyetleri ile ilgili olarak yıl içinde yaptığı toplantılarda aldığı kararlardan önemli görülenleri aşağıda belirtilmiştir.


  1. Bankalararası Takas Odası Merkezi Yönetmeliği’nin 8 inci maddesi uyarınca dönüşümlü olarak ve Bankalararası Ankara ve İstanbul Takas Odaları için ayrı ayrı kura çekilmek suretiyle yapılan seçim sonucunda, görev süreleri 25.12.2005 tarihinde sona eren söz konusu takas odalarının yönetim komitelerine aşağıdaki bankaların ilgili şubeleri iki yıl süre ile üye olarak seçilmişlerdir. (Karar no: 125, Karar tarihi: 26 Aralık 2005),
    BANKALARARASI ANKARA TAKAS ODASI YÖNETİM KOMİTESİ ÜYELERİ BANKALARARASI İSTANBUL TAKAS ODASI YÖNETİM KOMİTESİ ÜYELERİ
    Anadolu Finans Kurumu A.Ş. Alternatif Bank A.Ş.
    MNG Bank A.Ş. Denizbank A.Ş.
    Nurol Yatırım Bankası A.Ş. Tekstil Bankası A.Ş.
    Asya Finans Kurumu A.Ş. (Yedek üye) Societe Generale (SA) (Yedek üye)
  2. Günlük çek takası işlemlerinde provizyon alımından sonra karşılığı olmayan çeklere ilişkin sisteme bilgi gönderme son saati 17.00 olarak tespit edilmiştir. (Karar no: 125, Karar tarihi: 26 Aralık 2005),
  3. Bankalararası İstanbul Takas Odası’nın çek takası faaliyetlerini yürüttüğü “Okçu Musa Cad. Bank Han No: 39 Kat:1 Karaköy – İstanbul” adresinde bulunan hizmet yerinin deprem riski taşıması ve güçlendirilmesi gerekliliği nedeniyle yeni bir hizmet yeri satın alınması veya kiralanması konusunda BTOM Yönetim Kurulunca alınan kararlar uyarınca, yapılan çalışmalar sonucunda fiyat, güvenlik ve faaliyete uygunluk açısından uygun bir yer bulunamaması göz önüne alınarak, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından uygun görülmesi durumunda Bankanın İstanbul Şubesi hizmet binalarında tahsis edilecek bir yere taşınılmasına ve taşınma işlemleri sırasında ortaya çıkabilecek ihtiyaçların karşılanabilmesi için anılan Oda Yönetim Komitesince alınacak Karara göre gerekli ödeneğin tahsisi için BTOM Yönetim Kurulu Başkanı’na yetki verilmesine karar verilmiştir. (Karar no: 124, Karar tarihi: 17 Ağustos 2005),
  4. Elektronik çek takası için yeni hazırlanan yazılımla ilgili olarak yeni bir eleman alınması, maaş ve özlük haklarının benzer pozisyonlarda çalışan personelin maaşları emsal alınarak belirlenmesi ve gerekli ödeneğin tahsisi ile Bankalararası Takas Odaları Merkezi’nde çalışan personelin gerek görülmesi durumunda iş akidlerinin fesh edilebilmesi konularında sonradan Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetim Kurulu’nun bilgilendirilmesi koşuluyla Yönetim Kurulu Başkanı’na yetki verilmiştir.(Karar no: 123, Karar tarihi: 10 Mart 2005),
  5. Kapatılan bankalararası takas odalarından bankaların müşterek mülkiyetinde bulunan yerlerin vergi, sigorta, işyeri yönetim ve yakacak giderleri v.b. gibi harcamalarının ödenmesine 2006 yılında da devam edilmesine ve giderlerin yıl sonunda hissedar bankalardan tahsil edilmesine karar verilmiştir.(Karar no: 125, Karar tarihi: 26 Aralık 2005),
  6. Çek takası sistemi yeni yazılımı ile ilgili olarak hazırlanacak ve bankalara dağıtılacak olan kullanım kılavuzunun, yapılacak araştırma sonucunda uygun görülen bir matbaaya bastırılması konusunda Yönetim Kurulu Başkanı'nın yetkilendirilmesi ve gerekli ödeneğin tahsisine karar verilmiştir.(Karar no: 125, Karar tarihi: 26 Aralık 2005),
  7. 1.1.2006 tarihinden geçerli olmak üzere, Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetmeliği'nin 12 nci maddesinin (d) fıkrası gereğince bankalararası takas odalarına sonradan katılan bankalardan bir defaya mahsus tahsil edilen katılım payının 20.000.-YTL, 12 nci maddesinin (f) fıkrası gereğince işletme masrafları karşılığı olarak alınan avansın 650.-YTL olarak uygulanmasına karar verilmiştir.(Karar no: 125, Karar tarihi: 26 Aralık 2005),
  8. Bir bütçe döneminde gider hesapları arasında yönetim komiteleri için toplam 2.200.-YTL olarak belirlenen aktarma yapma yetkisinin, 1.1.2006 tarihinden geçerli olmak üzere 2.500.-YTL’ye yükseltilmesine karar verilmiştir.(Karar no: 125, Karar tarihi: 26 Aralık 2005),
  9. 1.1.2006 tarihinden geçerli olmak üzere, Bankalararası Takas Odaları Merkezi Alım, Satım ve İhale İşleri İzahnamesi'nin 6 ncı maddesinde yer alan bazı tutarlar yeniden belirlenmiştir (Karar no: 125, Karar tarihi: 26 Aralık 2005),

Ayrıca;


Bankalararası Takas Odaları Merkezi’nin faaliyetleri ile ilgili olarak odaların 2006 yılı içinde yapacağı harcamalara ilişkin bütçe ödenekleri onaylanmıştır.


Bankalararası takas odalarının yıl içerisinde gereken ödenek ve ek ödenek ihtiyaçları karşılanmıştır.


BTOM aleyhine Ankara Asliye 2 nci Ticaret Mahkemesi’nde açılan 2004 / 710 Esas no.lu dava devam etmektedir.


BTOM adına Bursa’da satın alınan gayrimenkul ile ilgili dava ve icra takipleri sürdürülmektedir.


BTOM aleyhine Diyarbakır’da açılan dava ise davacı tarafından takip edilmeyerek müracaata kalmıştır.


2004 yılı BTOM Faaliyet Raporu hazırlanarak basım işlemi gerçekleştirilmiş ve BTOM internet sitesinde yayımlanmıştır.


Bankalararası Takas Odaları Merkezi (BTOM) çalışanları ve bakmakla yükümlü oldukları aile fertleri için BTOM ile Banka-Sigorta İşçileri Sendikası (BASİSEN) arasında imzalanan Toplu İş Sözleşmesi uyarınca Ak Hayat Sigorta A.Ş. ile grup sağlık sigortası sözleşmesi imzalanmıştır.


Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetim Kurulu’nun 26 Nisan 2001 tarihli Kararı ile Yönetim Kurulu Başkanı’na verilen yetki çerçevesinde; 13 Nisan 2000 tarih, 105 no. lu Karar doğrultusunda Aybim Bilgisayar Tic. Ltd. Şti. ile imzalanan Bakım, Destek ve İşletme Sözleşmesi’nin süresi uzatılmıştır.


Bankalararası Takas Odaları Merkezi bilgisayar uzmanlarının ve tasarımcısının aylık net ücretleri günün koşullarına göre yeniden belirlenmiştir.


Bankalararası takas odalarında çalışan bilgisayar uzmanlarının işin gereği yapacakları yurt içi seyahatlerde ödenen gündelik ve zaruri gider tutarları 1.1.2005 tarihinden geçerli olmak üzere yeniden belirlenmiştir.


Bankalararası İstanbul Takas Odası’nın Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası İstanbul Şubesi Unkapanı binasında tahsis edilen yere taşınması için hazırlıklar başlatılmıştır.


Muhtelif firmalarla bakım sözleşmeleri imzalanmıştır.


İYİLEŞTİRME ve GELİŞTİRME ÇABALARI

Mevcut takas yazılımında ortaya çıkan gereksinimler doğrultusunda günün koşullarına uygun bir iyileştirme yapılabilmesi ve teknolojik gelişmelerin takip edilerek sunulan hizmetin kalitesinin ve etkinliğinin artırılabilmesi amacıyla hazırlanan elektronik çek takası yeni yazılımı tamamlanmıştır. Bu kapsamda geçiş çalışmaları test aşamasında devam etmektedir.


 Yeni elektronik çek takası sistemi kullanım kılavuzu hazırlanmaktadır.


Ankara ve İstanbul Takas Odaları’nda gerçekleştirilen takas işlemlerine ait Bankalararası Takas Odaları Merkezinde oluşturulan elektronik takas arşivi bankaların kullanımına hazır hale getirilmiştir. Her banka şifresini kullanarak kendi bilgilerine bu arşiv üzerinden ulaşabilmektedir.


BÖLÜM III

2005 YILI BİLANÇO ve GELİR-GİDER YAPISI

  • BİLANÇO
    1. AKTİF KALEMLERİN İNCELENMESİ

      Bankalararası Takas Odaları Merkezi'nin dönen ve duran varlıklar kalemlerinden oluşan aktif kıymetleri toplamı 2004 yılında 26.161 YTL iken, 2005 yıl sonu itibariyle 25.958 YTL olarak gerçekleşmiştir.

      1. Dönen Varlıklar
        1. Bankalar

          2005 yıl sonu itibariyle bir önceki yıla göre reel yüzde 3,35 azalarak 25.958 YTL'ye gerileyen toplam aktiflerin tamamı bankalar kaleminden oluşmaktadır. Bu tutar Bankalararası Takas Odalarında çalışan personelin 2005 Aralık ayındaki ücretlerinden yapılan kesintiler olup, 2006 Ocak ayında tasfiye edilmiştir.

      2. Duran Varlıklar
        1. Gayrimenkuller:

          Bankalararası Ankara Takas Odası hizmet yerinde yapılan 39.530 YTL tutarındaki yenileme harcaması ile “Maddi Duran Varlıklar” içinde yeralan gayrimenkullerin toplam tutarı yıl sonu itibariyle 113.343 YTL olarak gerçekleşmiştir. Gayrimenkuller, “Bankalararası Takas Odaları Merkezi-BTOM” tüzel kişiliği adına satın alınmış olan Bankalararası İstanbul, İskenderun, Edirne ve Bursa Takas Odalarına ait hizmet yerleri ile Bankalararası Ankara Takas Odası hizmet binasındaki Merkez’e ait5050/1.800.000 hisseden oluşmaktadır.

        2. Menkuller:

          31 Aralık 2004 tarihi itibariyle 235.864 YTL olan menkuller toplamı, 2005 yılı içerisinde yapılan62.923 YTL'lik bilgisayar donanım alımları ve 533 YTL'lik demirbaş alımları nedeniyle yıl sonunda 299.320 YTL’ ye yükselmiştir.

        3. Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar:

          2004 yılında 57.709 YTL olan diğer maddi olmayan duran varlıklar kalemi, özellikle bilgisayar yazılım giderleri nedeniyle artış göstermiş ve 2005 yıl sonu itibariyle 189.625 YTL’ye ulaşmıştır.

        4. Birikmiş Amortismanlar:

          Duran varlıklar hesabı altındaki tüm kalemlerin tamamına amortisman ayrılmıştır. Birikmiş amortismanlar 2005 yılında, maddi duran varlıklar için412.664 YTL, maddi olmayan duran varlıklar için 189.626 YTL olmak üzere toplam 602.290 YTL olarak bilançonun aktifinde (-) olarak yer almaktadır. 2004 yılında 367.387 YTL tutarında olan birikmiş amortismanlar 2005 yılında 234.903 YTL’lık artış göstermiştir.

          Aktifte yer alan kıymetlerin yıllar itibariyle karşılaştırmalı dağılımı Ek Tablo 1’de gösterilmiştir.

    2. PASİF KALEMLERİN İNCELENMESİ

      Bankalararası Takas Odaları Merkezi’nin, ödenecek vergi ve diğer yükümlülüklerden oluşan pasif kalemlerinin toplamı 2005 yılında 25.958 YTL olarak gerçekleşmiştir.

      Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

      1. Alınan Avanslar:

        Bankalardan 2005 yılı içinde takas odaları faaliyetleri nedeniyle alınan avanslardan yapılan harcamalardan kalan bakiye yıl sonunda bankalara iade edildiğinden bu kalemin bakiyesi bilançoda sıfır olmuştur.

      2. Ödenecek Vergi ve Diğer Yükümlülükler:

        Ödenecek vergi ve diğer yükümlülükler hesabı, bankalararası takas odalarında çalışan personelin 2005 yılının Aralık ayı ücretlerinden kesilen ve kanuni kesintiler ile işveren katkısı olarak ilgili kuruluşlara 2006 yılının Ocak ayı içerisinde ödenen vergi, fon, prim ve sendika kesintilerinin toplamından oluşmaktadır. Söz konusu kalem 2004 yılında 26.161 YTL iken, 2005 yılında reel yüzde 3,4’lük azalışla 25.958 YTL olarak gerçekleşmiştir.

      Pasifte yer alan kıymetlerin yıllar itibariyle karşılaştırmalı dağılımı Ek Tablo 1’de gösterilmiştir.

    3. NAZIM HESAPLAR

      Nazım hesaplar, muhtelif firmalara sözleşme karşılığı yaptırılan işler nedeniyle firmalardan alınan 5 adet teminat mektubunun toplam tutarı olup; 2005 yılında geçen yıla göre reel olarak yüzde 49,1 artarak 42.038 YTL olmuştur.

  • GELİR-GİDER TABLOSU

    Bankalararası Takas Odaları Merkezinin bankalardan tahsil edilen paralar ile katılım paylarından karşılanan harcamaları 2004 yılına göre 311.893 YTL artarak (reel yüzde22,7 artış) 1.511.634 YTL’ye ulaşmıştır.

    1. GELİRLER

      Bankalardan Tahsil Edilen Paralar:

      Bankalararası takas odaları faaliyetleri nedeniyle yapılan masrafları karşılamak amacıyla Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetmeliği'nin 12 nci maddesi hükümleri çerçevesinde katılımcılardan 2005 yılı içinde, işletme masrafları karşılığı olarak bir önceki yıla göre nominal olarak yüzde 26’lık bir artışla 1.489.234 YTL tahsil edilmiştir.


      Katılım Payları:

      Bankalar adına müşterek mülkiyet esasına göre satın alınmış takas odaları hizmet yerlerinde faaliyetlere sonradan katılanlardan 2005 yılında katılım payı olarak 22.400 YTL tahsil edilmiştir.


    2. GİDERLER

      Bankalararası takas odalarında 2005 yılı içinde yapılan harcamaların ilgili takas odalarına ve masraf türlerine göre dökümü Ek Tablo 3’te gösterilmiş olup, söz konusu giderlerdeki gelişmeler aşağıda özetlenmiştir.

      1. Gayrimenkullere Ait Satın Alma, Vergi ve Sair Giderler:

        Bankalararası Takas Odaları Merkezi adına kayıtlı hizmet yerlerine ilişkin vergi ve sair giderler ile çevre temizlik vergisi toplamı 2004 yılında 1.885 YTL iken 2005 yılında reel yüzde 29,6 artarak 2.509 YTL olmuştur.

      2. Hizmet Yeri Yangın Sigortası Giderleri:

        Bankalararası Takas Odaları Merkezi adına kayıtlı hizmet binalarının 2005 yılı içinde yangın tehlikesine karşı yaptırılan sigorta giderleri tutarı 2004 yılına göre 528 YTL (reel yüzde 27,6) artarak 2005 yılında 2.233 YTL olmuştur.

      3. Bilgisayar Donanım Giderleri:

        Bankalararası Takas Odaları Merkezi yeni çek takası sistemi için gerekli olan server ve test amaçlı sunucu alınması sonucu 2005 yılında bir önceki yıla göre 40.278 YTL artış göstererek 62.923 YTL olmuştur.

      4. Bilgisayar Yazılım Giderleri:

        Bankalararası Takas Odaları Merkezi yeni çek takası sistemi yazılım geliştirme faaliyetlerinde kullanılmak üzere Microsoft ürünlerini içeren paket programı ile yazılımı iyileştirmek için programlar alınması sonucu, 2004 yılında 5.908 YTL olan bilgisayar yazılım giderleri, 2005 yılında 131.916 YTL’ye yükselmiştir.

      5. Bina Tadilat ve Onarım Giderleri:

        2004 yılında Bankalararası Ankara Takas Odası’nın yenileme harcamaları nedeniyle 59.826 YTL olan bu gider kalemi, 2005 yılında 39.530 YTL’ye gerilemiştir.

      6. Elektronik Cihaz Sigorta Gideri:

        2004 yılında 534 YTL olan sigorta giderleri, 2005 yılında yeni elektronik cihazların satın alınması sonucu 1.365 YTL'ye yükselmiştir.

      7. Personel Ücreti, İkramiye, Fazla Çalışma Ücretleri, Yolluklar ve Kanuni Kesintiler:

        Banka-Sigorta İşçileri Sendikası (BASİSEN) ile yapılan IX. Dönem Toplu İş Sözleşmesi uyarınca, personelin ücretlerine 1 Mart 2005 tarihinde yüzde 6,50, 1 Eylül 2005 tarihinde de yüzde 3,96 oranında zam yapılmıştır. 2004 yılı toplam giderleri içerisinde yüzde 61,8'lik paya sahip olan personel giderleri kalemi 2005 yılı içerisinde yüzde 60,1 olarak gerçekleşmiş olup, bir yıl öncesine göre nominal yüzde 22,5’lik bir artışla 907.832 YTLolarak gerçekleşmiştir.

      8. Ayni Yardımlar:

        Bankalararası takas odalarınca 2005 yılı içinde ayni yardımlar toplamı bir önceki yıla göre 402 YTL artarak 6.380 YTL'ye ulaşmıştır.

      9. Sağlık Yardımları:

        2005 yılında sağlık yardımları tutarı 1.189 YTL artarak toplam 43.343 YTL olmuştur.

        Personel için yapılan giderler toplam olarak dikkate alındığında;

        • Personel Ücreti, İkramiye, Fazla Çalışma Ücretleri, Yolluklar ve Kanuni Kesintiler için 907.832 YTL,
        • Ayni Yardımlar için 6.380  YTL,
        • Sağlık Yardımları için43.343  YTL

        olmak üzere toplam 957.555 YTL’lik bir gider oluşmuştur.

        2004 yılı içerisinde personele ilişkin söz konusu kalemlerin toplam giderler içindeki payı yüzde 65,8 iken, 2005 yılında bu oran yüzde 63,4 oranına gerilemiş, ancak toplam personel giderleri 2004 yılına göre reel olarak yüzde 18,2 oranında artış göstermiştir.

      10. Satın Alınmış Demirbaş Giderleri:

        2004 yılında 12,217 YTL iken, 2005 yılında 533 YTL’ye gerilemiştir.

      11. Bakım Onarım Giderleri:

        Bankalararası Takas Odaları hizmet binaları ile kullanılan demirbaş eşyanın 2005 yılı içindeki bakım ve onarım giderleri toplamı bir önceki yıla göre 20.013 YTL azalarak 180.724 YTL’ye gerilemiştir.

      12. Haberleşme Giderleri:

        2005 yılı içinde haberleşme giderleri 2004 yılına göre 15.275 YTL artarak 39.575 YTL'ye yükselmiştir.

      13. Elektrik Su Giderleri:

        Bir önceki yıla göre 5.126 YTL artan elektrik ve su giderleri toplamı 29.521 YTL olmuştur.

      14. İşyeri Yönetim ve Yakacak Giderleri:

        Bankalararası Takas Odaları hizmet binalarının ısıtılması ve yönetim amacıyla yapılan harcamalar toplamı bir önceki yıla göre 3.916 YTL azalarak 23.775 YTL’ye gerilemiştir.

      15. Matbua ve Kırtasiye Giderleri:

        Matbua ve kırtasiye giderleri, bir önceki yıla göre 990 YTL azalarak4.631 YTL’ye gerilemiştir.

      16. Bilgisayar Tüketim Malzemesi:

        Bilgisayar tüketim malzemesi bir önceki yıla göre 998 YTL artarak 2005 yılında 3.160 YTL olarak gerçekleşmiştir.

      17. Temizlik Malzemesi Giderleri:

        Bankalararası Takas Odalarında temizlik malzemesi giderleri bir önceki yıla göre 514 YTL artarak 2005 yılında 3.432 YTL olmuştur.

      18. Avukatlık Ücreti:

        2004 yılında ödenen 60 YTL’lik avukatlık ücreti, 4.263 YTL artarak, 2005 yılında 4.322 YTL olmuştur.

      19. Mali Müşavirlik Ücreti:

        2004 yılında 480 YTL mali müşavirlik ücreti ödenirken, söz konusu ücret 2005 yılında 576 YTL olarak gerçekleşmiştir.

      20. Sair Giderler:

        Sair giderler kalemi bir önceki yıla göre 1.455 YTL artarak 8.690 YTL olarak gerçekleşmiştir.

ÇEK MALİYETİ

Bankalararası takas odalarındaki faaliyetlerin çağdaş bir ortamda ve etkin bir şekilde yerine getirilmesi amacıyla 2005 yılında yapılan harcamalar 2004 yılına kıyasla yüzde 26 artış gösterirken, işlem gören çek adedi yüzde 7,2 azalmıştır. Buna göre, günlük takas sonuçlarının hesaplanmasına esas olan iade edilen çekler düşüldükten sonra çek maliyeti yüzde 36 oranında bir artışla 6,43 Ykr olmuştur.


Diğer taraftan, Bankalararası Takas Odaları Merkezine katılan bankaların çek başına birim maliyetleri hesaplanırken 2005 yılında işlem gören toplam çek adedi (iadeler dahil) esas alındığında ise birim maliyetleri 5,93 Yeni kuruş (Ykr) olarak gerçekleşmektedir.


2005 yılında yapılan giderlerden bankalara eşit olarak paylaştırılan tutarlar düşüldükten sonra, 2005 yılı için alınacak avansın hesaplanmasında kullanılmak üzere toplam çek adedine göre hesaplanan çek maliyeti 4,99 Ykr olmuştur.


Bankalararası Takas Odaları Merkezi’nin 2005 yılında yapılan harcamalarının çek başına maliyetini etkileyen kalemler incelendiğinde, bu maliyetin yüzde 60’lık kısmını personel ücretlerinin oluşturduğu görülmektedir. Bakım onarım giderleri (yüzde 12), bilgisayar yazılım giderleri (yüzde 9), bilgisayar donanım giderleri (yüzde 4), sağlık yardımları (yüzde 3), haberleşme giderleri (yüzde 3), elektrik su giderleri (yüzde 2) işyeri yönetim ve yakacak giderleri (yüzde 2), çek başına maliyeti etkileyen diğer önemli kalemler olarak ortaya çıkmaktadır (Ek Tablo 7).


BÖLÜM IV

EK TABLOLAR